Birleşmiş Milletler (BM) İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk, Myanmar’daki insan hakları durumunun “trajik ve benzeri görülmemiş” şekilde kötüleşmesi nedeniyle Arakanlı Müslümanların bu ülkeye geri gönderilmesinin taşıdığı tehlikeler konusunda uyarıda bulundu. Türk, çatışmanın tüm taraflarınca uygulanan sistematik şiddetin giderek artması karşısında Arakanlı Müslümanların hayatta kalmak için “çetin bir mücadele” verdiğini belirtti.
Türk, Cenevre’de düzenlenen BM İnsan Hakları Konseyinin 63. oturumunda yaptığı konuşmada, Arakanlı Müslümanların ayrım gözetmeyen saldırılar, zorla silah altına alma ve hareket kısıtlamaları da dahil olmak üzere “ağır ihlallere” maruz kaldığını ifade etti.
Mevcut koşullarda mültecilerin geri dönüşünden söz etmenin “güvenli olmadığını” vurgulayan Türk, bu koşulların onur ve güvenliğe ilişkin asgari standartları dahi karşılamadığını belirtti.
Öte yandan, Myanmar Bağımsız Soruşturma Mekanizması Başkanı Nicholas Koumjian da Konseye sunduğu resmî bilgilendirmede, Mekanizmanın Arakanlı Müslümanlara karşı işlenen suçlara ilişkin kanıtları toplama ve analiz etme çalışmalarını yoğunlaştırdığını açıkladı.
Koumjian, söz konusu bilgi ve kanıtların, yargı süreçlerini ve soykırımın önlenmesine ilişkin davayı desteklemek amacıyla Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) ve Uluslararası Adalet Divanı (UAD) ile doğrudan paylaşıldığını belirtti.
Koumjian ayrıca, ihlaller bağlamında yeni teknolojilerin ve kışkırtıcı nefret söyleminin giderek daha yoğun şekilde kullanıldığına dikkati çekti. Bu suçların belgelenmesinin, ihlallerden sorumlu kişilerin cezasız kalmasını önlemeyi ve uluslararası adalet mekanizmaları önünde hesap vermelerini sağlamayı amaçladığını ifade etti.
Krizin kökeni Ağustos 2017’ye uzanıyor. Myanmar ordusu o dönemde Arakanlı Müslümanlara karşı köylerin yıkılması ve yakılması, binlerce kişinin öldürülmesi ve kadınlara yönelik tecavüz vakalarını da içeren geniş çaplı bir askerî operasyon başlattı. Bu operasyon, 700 binden fazla Arakanlı Müslümanın Bangladeş’e kaçmak zorunda kalmasına yol açtı. Yaşananlar, uluslararası raporlarda “soykırım” boyutuna ulaştığı şeklinde nitelendirildi.
Bu uyarılar ve son gelişmeler, Myanmar ordusunun Şubat 2021’de gerçekleştirdiği askerî darbenin ardından ülkede güvenlik ve insani durumun kötüleşmeye devam ettiği bir dönemde geliyor.
